Beste Kajsa,

Beste Kajsa,

Het is vandaag 15 juli, de dag waarop alle gemeenten in Nederland de jaarrekening moeten hebben ingeleverd bij de provincie en (delen daaruit) bij jouw ministerie van BZK. Het was weer hard werken, maar niets is mooier dan een deadline die gehaald is, al weet ik niet of dat voor al mijn concullega’s ook geldt.

Het lijkt erop alsof het elk jaar lastiger wordt om op tijd een (goedkeurend) oordeel bij een gemeenterekening te kunnen geven. De kwaliteit van gemeentelijke organisaties is niet aangepast aan de moderne eisen, nieuwe taken en nieuwe regelgeving zo heet het. Dat is een probleem dat al eerder is gesignaleerd maar waar we in de praktijk slechts mondjesmaat verbetering in zien. Dat heeft vele oorzaken, waarvan ik er een paar toelicht.

Ongetwijfeld heb je inmiddels een opdracht gegeven om te onderzoeken welk percentage goedkeuringen er over 2017 is gerealiseerd omdat in de eerste twee jaar na de decentralisaties in het sociaal domein die cijfers nu niet bepaald positief uitpakten. Als accountant in de publieke sector heb ik me de afgelopen jaren enigszins geërgerd aan de eenzijdige berichtgeving over gemeenten en hun accountants als het ging om de verantwoordingsproblemen in de keten van het sociaal domein en het effect op het accountantsoordeel.

Niet alleen is dat deels onterecht omdat gemeenten het falen van andere ketenpartners zoals de sociale verzekeringsbank en een aantal grote zorgaanbieders voor de kiezen krijgen maar ook door de landelijke afspraken die de VNG heeft gemaakt, en die lokaal soms erg beroerd uitvallen. Dat pleit gemeenten niet vrij maar nuanceert het beeld wel.

Als je daarbij optelt dat in sommige regio’s herindelingen spelen waardoor de focus op andere dingen ligt dan het sociaal domein kantelt het beeld nog verder. De vergelijking tussen jeugdhulpregio’s of provincies, waar in het onderzoek over 2016 veel nadruk op kwam te liggen, ging volledig mank. En zolang het fenomeen finale kwijting veelvuldig wordt ingezet, blijven verantwoordingsproblemen bij gemeenten en zorgaanbieders onderbelicht en komen in elk geval in de onderzoeken niet naar voren. Conclusies trekken is dan levensgevaarlijk.

Dan het goede nieuws. In het kleine universum dat HZG Accountants heet hebben we het afgelopen jaar bij 31 gemeenten en ambtelijke samenwerkingsverbanden de jaarrekening mogen controleren. Een volledig goedkeurende verklaring was weggelegd voor ongeveer 60% hiervan. Dat is aanzienlijk meer dan vorig jaar maar ligt nog een flink eind verwijderd van de meer dan 95 procent goedkeuring in de jaren voor 2015.

Nog meer goed nieuws, al is dat relatief, is dat in de ranglijst van de oorzaken het sociaal domein niet langer op 1 staat. Het niet voldoen aan aanbestedingsregels is een belangrijkere oorzaak geworden dan het sociaal domein.

Daar hebben zo links en rechts al wat gemeenten mee in de krant gestaan en dat zal je ook niet zijn ontgaan. Dat brengt me bij de gedachte dat, zeker voor organisaties in beweging, samenwerken, herindelen, en kleinere gemeenten het misschien wel te ingewikkeld is geworden. Het vraagt immers om de behoefte aan kwaliteit, flexibiliteit die een moderne overheidsorganisatie moet hebben en dit soort regelgeving, met elkaar in balans te brengen. Dat spanningsveld herkent iedereen maar alleen overheden worden er via de verklaring van de accountant op afgerekend.

Ik zal blij zijn als de rechtmatigheidscontrole uit het takenpakket van de accountant verdwijnt omdat ik dan mijn klanten niet meer hoef uit te leggen dat een bedrijfseconomisch verstandig besluit om aanbestedingsredenen gefrustreerd wordt. Dat doet er overigens niets aan af dat overheden regelgeving gewoon behoren uit te voeren, ook al is die in praktijk nauwelijks hanteerbaar, maar dan ligt de bal weer waar die hoort en dat is niet bij de accountant.

En dan hebben we het nog niet eens over de vraag hoe belangrijk het accountantsoordeel in het speelveld eigenlijk is. Moderne bedrijfsvoering en een kostenefficiënte overheid zijn ook belangrijk, net als de vraag of preventie in het sociaal domein eigenlijk wel werkt en of er een relatie is tussen de kosten van jeugdzorg en de aardbevingen in Groningen. Daar heeft de burger uiteindelijk veel meer aan en veel meer mee.

Tot zover mijn ervaringen van het afgelopen voorjaar. Het reces is aangebroken, ik wens je een mooie zomer toe.

BEHOEFTE AAN INFORMATIE?
GRAAG EEN AFSPRAAK PLANNEN?

Test